*Outra
democracia
Publicaba
hoxe Ramón Chao, sen dúbida unha referencia
intelectual no ámbeto galego do que debemos destacar o seu
alto compromiso social e coa realidade de Galiza, inda que nos
diferencien matices, un artigo de opinión no que coa súa
acostumada brillante sinxeleza sintética apostaba "Por
outra democracia" como rezaba o título da
columna.
Exemplificaba
a contradicción do sistema democrático coa condena
ao ostracionismo dun dos pais da democracia ateniense, Arístides
"O Xusto", promovido polo demagogo Temístocles. E
serviu de excelente metáfora do valor do voto, e da
responsabilidade que a participación democrática na
vida política debe exixir por parte da cidadanía.
Vale igual o voto da porteira que o de Jean Paul Sartre, vale
igual o voto do convencido militante que o do indeciso que escolle
por sorteo na aletoriedade dos acrónimos en papeletas. Vale
igual o voto por principios que por oportunismos.
Un
"bug" (como se di en xerga informática) máis
dun sistema claramente imperfecto, que na súa vertente de
representatividade institucional ao modo contemporáneo
occidental parecese máis á traición de
Temístocles que ao promovido por Arístides na
antigüedade.
Porque cando falamos de vontade
democrática, democraticamente expresada a través da
elección, co voto por instrumento, non podemos obviar
elementos circunstancias determinantes. Desde unha lei eleitoral,
que instaurando un determinado sistema aritmético de
traducción de votos en representantes da soberanía,
limita a representación plural da diversidade ideolóxica,
até un mass media que abafa calquer resquicio de pensamento
crítico ou cuestionador da realidade, que uniformiza, e que
como ben sinala con acerto Ramón fica na absoluta maioria
dos casos, inda que algunha excepción razoábel hai,
entregada aos intereses dun grupo económico, político...
ao cabo a intereses particulares, que desvirtuan o direito á
información nun xogo de manipulación plagada no
mellor dos casos de infames sutilezas.
A democracia
representativa debe abrirse á participación real e
efectiva da cidadanía, que a situe como actor principal con
direitos a efectos practicos de intervención, con relativa
inmediatez, nos asuntos máis trascendentes, que poida
emendar e non unicamente substituir actores que non sempre a
representan; ao cabo, inda que sone a ensoñación
utópica, devoltarlle á cidadanía a sua cota
de soberanía articulando mecanismos que posibiliten o seu
exercicio individual nunha mecánica colectiva. Cecais iso
pase por novas fórmulas democrática que se afasten
do parlamentarismo institucional, experiencias hai abondo, desde a
Venezuela bolivariana ou á democracia participativa do
Brasil, pasando por algunha experiencia isolada na Europa.
Pero
tamén é preciso que se forme cidadanía
consciente, con capacidade crítica e cuestionadora, que se
sinta parte da súa realidade, actor principal da vida
política. E digo formar, que non deformar, moeda corrente
nestos tempos. Canto maior sexa o grado de consciencia cidadá,
maior a súa responsabilidade, mellor o funcionamento do
sistema. Dun sistema que ao meu parecer, exixe dunha progresiva
emenda á totalidade, polo obvio: é unha
auto-traición, unha nova traición a Arístides.
É
posíbel, só se precisa vontade.
