Opinión

Ligazóns patrocinadas:
recursos de multas

O bico da lingua

*Unha oportunidade, unha esperanza


Un artigo de Francisco Xosé Rei García (01/03/2007)

Cando se vive en contextos onde a norma xeral é o desánimo, o cepticismo, a frustración ou, moitas veces, a simple indignación frente ao que se acotío, ás veces acontece que surxen noticias a xeito de pequenas fendas na escuridade polas que dá atravesado algunha raiola de luz; cousas que dalgún xeito nos animan a seguirmos aí, a pensarmos que, con todo, a batalla aínda non está perdida.

O novo Decreto de galeguización do ensino non universitario anunciado pola Consellaría de Educación en días pasados é, con todas as pexas, inconvenientes e limitacións que se quixeren, unha boa noticia. A constatación de que sen reclamacións non hai conquistas; de que o que tantas veces nos semellou a tantas persoas en Galiza unha longa travesía no deserto pode tornarse, de ser este o camiño que se escolla no futuro inmediato, nun paraíso habitábel e habitado se houber a vontade e o esforzo.

Cómpre termos claro que non estamos perante unha dádiva chovida do ceo, un presente a fondo perdido, unha concesión graciosa dunha Consellaría que, non o esquezamos, malia a Conselleira ser independente, está en mans socialistas, é dicir, españolistas; estamos perante unha conquista inequivocamente atribuíbel a aqueles colectivos sociais, sectores da comunidade educativa e mesmo persoas individuais que, durante moitos anos, non nos conformamos coa acomodaticia ladaíña do tanto ten e seguimos pelexando, embora tantísimas incomprensións, ataques e todo tipo de presións, mesmo no noso entorno máis próximo, por aquel mítico e semella que xa tan distante dereito irrenunciábel ao uso do galego no ensino. Estamos, pois, de parabéns.

Convén esclarecer, mesmo con ánimo de espaventar certas tentacións, que a propia Consellaría recoñece que este será un Decreto "de mínimos" (non "de máximos", como o até agora vixente); ampliábel, por tanto; e, en todo caso, un punto de partida, mais non ese decreto-muro inamovíbel que pretendía o Partido Popular. Interesante é, neste sentido, a Disposición adicional quinta na súa literalidade: "Con periodicidade anual, despois do final de cada curso escolar, o Goberno de Galiza avaliará os resultados de aplicación do presente Decreto e desenvolverá regulamentariamente cantas disposicións foren precisas para o mellor cumprimento e e adaptación dos seus obxectivos, a fin de achegarse gradualmente á plena aplicación da Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias". Paga a pena lembrarmos que esta Carta Europea das Linguas, tratado internacional de obrigado cumprimento subscrito polo Estado español e aprobado unanimemente polas súas Cortes en 2001, sinala que no caso de Galiza o ensino non universitario deberá ser normalmente na na lingua territorial propia, é dicir, o galego. Estamos, xa que logo, perante o primeiro texto legal que no noso país determina a Carta Europea das Linguas como horizonte a atinxir. Mais tamén perante o primeiro desenvolvemento e plasmación legal do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega aprobado en 2004, o que é unha boa e unha má noticia a un tempo: boa porque ao fin o Plan Xeral semella que comeza a saír do sono de Breogán e da urna de cristal en que o tiñan recluído, non se sabe se en permanente exposición ou para facer con el exercicios de adoración nocturna; má porque non é de recibo que en tres anos un goberno non sexa quen de explicitar medidas concretas, cos seus puntos e as súas vírgulas, en forma de leis.

Do que non cabe dúbida é de estarmos perante un decreto cualitativamente mellor do que tristemente tan cacarexado 247/95 até o momento en vixencia, a comezar pola filosofía de fondo na elaboración e pola vontade política coa que comeza o seu andamento; tamén polos propios contéudos que formula: propostas tan necesarias como as referidas á formación do profesorado xa desde as escolas de Maxisterio e outras titulacións universitarias; os medios materiais mesmo para o alumnado inmigrante; o fortalecemento, coordenación e dignificación do traballo dos Equipos de Normalización Lingüística; as avaliacións periódicas do cumprimento do Decreto; ou a reforma do sistema de exencións na materia de Lingua e Literatura Galegas.

Certo que hai cuestións mellorábeis ou matizábeis, lagoas e temas que haberá que seguir debatendo como, fundamentalmente, o da dubidosa rigoridade de conceptos como o de "lingua materna" ou mesmo "lingua ambiental", que se seguen usando como referencia na etapa de Educación Infantil, nun contexto diglósico como o noso onde lingua A e lingua B non xogan precisamente en igualdade de condicións. Eis unha batalla coa que haberá que seguir, así como coa da lecto-escrita no noso idioma, cuestión que finalmente o Decreto non recolle malia si figurar no primeiro rascuño que trascendera publicamente.

Que o novo Decreto de galeguización do ensino non universitario podía ser aínda mellor é evidente, como tamén o é que non completa as aspiracións daquelas persoas que queremos un sistema educativo plenamente nacional e en galego no noso país. Mais cómpre sempre non perdermos a perspectiva do punto de que partimos: nunha situación de extremada precarización, atomización, fraxilidade no uso social e consciente da lingua como a que vivimos, sen falarmos xa da perda de falantes e do a cada vez máis avanzado proceso de substitución lingüística, é obvio que calquera paso, por mínimo ou morno que poida parecer, será positivo se a dirección é a correcta. Da súa efectivización, do seu cumprimento, a responsabilidade é de todas e de todos aos que nos importe o galego.

Voltar a Opinión
Ir á Portada